18 Ekim 2013 Cuma

Ödüllü Çevirmenler

Metis Yayınevi ve Bilgi Üniversitesi işbirliğiyle bir çeviri atölyesi düzenlenecekmiş. Konuşmacılardan biri de, Türkçe'den İngilizce'ye çeviriler yapan ödüllü çevirmen ve karşılaştırmalı edebiyat profesörü Aron Aji. 

İnsanın çevirisiyle ödül alması ne kadar gurur veren bir başarıdır kimbilir... Düşünmeden edemedim. Aji, ödülü Amerika'da almış. Acaba ödülü kendisine layık gören jüri üyelerinin içinde Türkçe bilen var mıydı? Bilge Karasu'nun "Göçmüş Kediler Bahçesi" öykü kitabını Türkçe okuyabildiler mi? Yoksa yalnızca Aji'nin İngilizce çeviri metnini mi okudular? Bu konuda biraz araştırma yaptım ancak herhangi bir sonuca ulaşamadım. 

"Amma da ukalasın," diye düşünebilirsiniz. Ancak bence bir çevirmene ödül verilirken, jüride hem kaynak hem de hedef dili bilen yetkin kişilerin bulunması gerekiyor. Madem çevirmenler orijinal metni başka bir dile aktarırken çok önemli bir görev üstleniyorlar ve kendi hünerlerini sergilemek yerine orijinal metne sadık kalmaları bekleniyor, o halde çeviri ödülleri dağıtılırken de buna dikkat edilmeli. Aksi halde, kendi içinde son derece tutarlı ve akıcı, ancak orijinaline pek de sadık olmayan bir çeviri metin nasıl ayırt edilir ki diğerlerinden? 

Çok sayıda çeviri kitabın okunduğu ülkemizde, herkes çevirilerin kalitesizliğinden dem vuruyor. Hem eleştirmenler, hem de okurlar. Ancak kimsenin aklına kaliteyi arttırmak için yapıcı öneriler sunmak gelmiyor. Türkiye'deki çevirmenlerin çeşitli yarışmalarla, ödüllerle teşvik edilmesi gerekiyor. Çeviri atölyesi gibi etkinliklerin yalnızca İstanbul'da değil, çeviri veya filoloji bölümlerinin bulunduğu tüm üniversitelerde yaygınlaşması gerekiyor. Çevirmenlerin referans alabilecekleri iyi örnekler çoğaldıkça, bu da çeviri metinlerin kalitesini arttıracaktır.